Narodni muzej iz Zrenjanina spada u kategoriju muzejskih ustanova kompleksnog tipa, zavičajnog karaktera i svojim istraživačkim radom pokriva područje srednjeg Banata sa 52 naseljena mesta u opštinama Zrenjanin, Sečanj, Žitište, Nova Crnja i Novi Bečej. Ovakvim načinom organizacije bogato kulturno nasleđe ovog područja iz oblasti prirode, arheologije, etnologije, umetnosti i istorije došlo je u okvire sistematske zaštite i stručne obrade jedne specijalizovane ustanove sa stručnjacima svih potrebnih profila. Unutar zbirki pet odeljenja Muzeja smešteno je oko 30.000 muzejskih predmeta. Pomenućemo samo nekoliko najznačajnijih zbirki: zbirka hladnog i vatrenog oružja, zbirka kapa zlatara, likovna zbirka sa značajnim fondom slika iz XVIII i XIX veka, zbirka nakita iz praistorije i srednjeg veka, zbirka ptica. Pored stručnih odeljenja, Muzej ima konzervatorsku radionicu, foto - laboratoriju, stolarsku radionicu, kao i Pedagošku službu. U Muzeju postoji i stručna biblioteka sa preko 5.000 naslova.Prezentacija zbirki odvija se u okviru stalne postavke i tematskih izložbi.

Narodni muzej u Zrenjaninu osnovan je 1906. godine kao Muzej Torontalske županije, odlukom Municipijalnog odbora, a na inicijativu Kulturnog udruženja Torontalske županije. Ali , sudeći prema svim do sada raspoloživim izvorima, muzej je započeo sa radom tek 1911. godine. Odlaganje početka rada uslovljeno je finansijskim razlozima, kao i nedostatkom odgovarajućeg prostora.Prve prostorije muzej je dobio u samoj zgradi Županije, gde je, pod imenom "Muzej Torontalske županije", delovao do 1918. godine, kada je privremeno prestao sa radom.Posle Prvog svetskog rata muzej je preseljen prvo u kompleks Pijarističkog samostana, pa na sprat " Kasine" , ali je u uslovima takvog smeštaja praktično bio zatvoren za publiku. Uoči Drugog svetskog rata muzej nosi ime " Muzej Dunavske banovine" , a pokušaj Istorijskog društva iz Novog Sada da ga sredi i otvori za posete sprečio je rat.Za vreme okupacije 1941 - 1944. godine, kao "Muzej okruga banatskog" bio je kratko vreme otvoren.Posle oslobođenja usledile su dalje selidbe, i tek je treća lokacija usvojena kao trajno rešenje: zgrada bivše Finansijske palate , građena 1893. godine po projektu arh. Ištvana Kiša.